Финансиски речник
Сите поими за даноци, фактурирање и бизнис во Северна Македонија — објаснети едноставно, со примери.
ДДВ (Данок на додадена вредност)
ДДВ (Данок на додадена вредност) е индиректен данок кој се наплаќа на секоја фаза од производството и дистрибуцијата на …
е-Фактура
е-Фактура е систем за електронско издавање и прием на фактури управуван од Управата за јавни приходи (УЈП). Од октомври …
Фактура
Фактура е деловен документ кој го издава продавачот на купувачот за извршени услуги или испорачани стоки. Фактурата е да…
Кредитна нота
Кредитна нота е документ со кој продавачот ја намалува обврската на купувачот. Се издава при рекламации, враќање стоки, …
Профактура
Профактура е документ кој изгледа како фактура но нема даночна валидност. Се користи за авансни плаќања, понуди или цари…
ЕДБ (Единствен даночен број)
ЕДБ е единствен даночен број од 13 цифри кој го идентификува секој даночен обврзник во Северна Македонија. Го издава Упр…
ЕМБС (Единствен матичен број)
ЕМБС е единствен матичен број од 7 цифри кој го идентификува секој деловен субјект регистриран во Централниот регистар.…
ДООЕЛ (Друштво со ограничена одговорност на едно лице)
ДООЕЛ е правна форма на трговско друштво со еден основач. Основачот одговара само до висината на влогот. Минимален основ…
ДОО (Друштво со ограничена одговорност)
ДОО е трговско друштво со два или повеќе содружници. Секој одговара само до висината на својот влог.…
Понуда (Квота)
Понуда е деловен документ со кој нудите услуги или стоки на потенцијален клиент. Не е правно обврзувачка додека не е при…
UBL XML
UBL (Universal Business Language) XML е стандардизиран формат за електронски деловни документи. Верзија 2.1 се користи з…
Данок на добивка
Данок на добивка е директен данок кој се плаќа на нето добивката на правните лица. Стапката е 10% (1% за микро бизниси).…
Фискална сметка
Фискална сметка е документ издаден од фискален апарат кој евидентира готовинска трансакција. Задолжителна за секоја B2C …
Социјални придонеси
Социјални придонеси се задолжителни уплати за пензиско осигурување (18.8%), здравство (7.5%) и невработеност (1.2%), вку…
ДДВ пријава (ДДВ-04)
ДДВ пријава (образец ДДВ-04) е задолжителен даночен формулар преку кој ДДВ обврзниците го пријавуваат влезниот и излезни…
Повластена ДДВ стапка (5%)
Повластената ДДВ стапка од 5% се применува на одредени стоки и услуги кои се сметаат за основни потреби. Стандардната ст…
Дебитна нота
Дебитна нота е документ со кој продавачот ја зголемува обврската на купувачот. Се издава кога фактурираниот износ е прем…
Сторно фактура
Сторно фактура е документ кој целосно ја поништува претходно издадена фактура. За разлика од кредитна нота (која е делум…
Сметководство
Сметководство е систематско евидентирање, класифицирање и резимирање на финансиските трансакции на бизнисот. Во Северна …
Биланс на состојба
Биланс на состојба е финансиски извештај кој ги прикажува средствата (активата), обврските (пасивата) и капиталот на биз…
Биланс на успех
Биланс на успех (P&L) е финансиски извештај кој ги прикажува приходите и расходите на бизнисот за одреден период (обично…
Приход
Приход е вкупниот износ на пари или побарувања кои бизнисот ги остварува од продажба на стоки, извршување услуги или дру…
Расход (Трошок)
Расход е секој трошок кој бизнисот го прави за остварување на приходите — од плати и кирија до материјали и амортизација…
Амортизација
Амортизација е систематско распределување на набавната вредност на долготрајно средство (опрема, возила, софтвер) преку …
Готовински тек (Cash Flow)
Готовински тек е движењето на пари во и надвор од бизнисот. Позитивен тек значи дека влегува повеќе пари отколку што изл…
Главна книга
Главната книга е централна книговодствена евиденција во која се запишуваат сите финансиски трансакции на бизнисот, орган…
Побарувања (од купувачи)
Побарувања се износи кои клиентите ги должат на вашиот бизнис за испорачани стоки или извршени услуги за кои е издадена …
Обврски кон добавувачи
Обврски кон добавувачи се износи кои вашиот бизнис ги должи на добавувачи за примени стоки или услуги за кои е добиена ф…
Залихи (Инвентар)
Залихи се стоки, суровини и готови производи кои бизнисот ги чува за продажба или употреба во производство. Тие се теков…
Персонален данок на доход
Персонален данок на доход е данок кој се плаќа на приходите на физички лица — плати, хонорари, дивиденди, приходи од имо…
Нето и бруто плата
Бруто плата е целосниот износ на платата пред одбитоци. Нето плата е износот кој работникот го добива на сметка — по одб…
Годишна сметка
Годишна сметка е збир на финансиски извештаи кои секое трговско друштво мора да ги изготви и поднесе за секоја деловна г…
Книга на приходи и расходи
Книга на приходи и расходи е поедноставена сметководствена евиденција за мали бизниси и самостојни вршители на дејност к…
Добивка и загуба
Добивка е позитивната разлика меѓу приходите и расходите на бизнисот, а загуба е негативната. Нето добивката (по даноци)…
Испратница (Доставница)
Испратница е документ кој ја придружува стоката при транспорт од продавач до купувач. Потврдува дека стоката е испратена…
Нарачка (Purchase Order)
Нарачка е деловен документ кој купувачот го испраќа на добавувачот со кој формално бара испорака на одредени стоки или у…
Договор за услуги (Договор на дело)
Договор за услуги е правен документ кој ги дефинира условите под кои една страна (давател) извршува услуги за друга стра…
Авансно плаќање (Аванс)
Авансно плаќање е делумно или целосно плаќање пред извршување на услугата или испорака на стоката. Во Северна Македонија…
Рок на плаќање
Рок на плаќање е периодот во кој купувачот мора да ја плати фактурата. Се наведува на секоја фактура и може да биде дого…
Затезна камата
Затезна камата е законска казна за задоцнето плаќање на парична обврска. Автоматски се пресметува од денот по истек на р…
Дигитален потпис (XAdES)
Дигитален потпис е криптографски механизам кој ја верификува автентичноста и интегритетот на електронски документ. За е-…
QR код за плаќање
QR код за плаќање е матричен баркод на фактурата кој ги содржи сите податоци за плаќање (IBAN, износ, референца). Клиент…
Банкарски извод
Банкарски извод е документ од банката кој ги прикажува сите трансакции (приливи и одливи) на деловната сметка за одреден…
Трансакциска сметка (Деловна сметка)
Трансакциска (деловна) сметка е банкарска сметка преку која правното лице ги извршува сите деловни плаќања и прими. Задо…
Девизен курс (Валутен курс)
Девизен курс е односот на вредноста на македонскиот денар (MKD) спрема странска валута. За бизниси кои фактурираат во EU…
Дивиденда
Дивиденда е дел од нето добивката на друштвото кој се исплаќа на сопствениците (содружници/акционери). Во МК, дивидендат…
Данок по задршка
Данок по задршка е данок кој се задржува при плаќање кон нерезидентни компании/лица. Платецот (македонската фирма) го за…
Компензација (Пребивање)
Компензација е начин на гаснење на меѓусебни обврски кога две страни си должат една на друга. Наместо да плаќаат одделно…
Цесија (Пренос на побарување)
Цесија е правен акт со кој доверител (цедент) го пренесува своето побарување на трето лице (цесионар). Должникот (цесус)…
Фактурирање во странство
Фактурирање во странство е издавање фактура на клиенти/компании надвор од Северна Македонија. За услуги кон B2B клиенти …
Кредит (Заем)
Кредит е финансиски производ каде банката позајмува средства на бизнисот со обврска за враќање во рати со камата. Претст…
Лизинг (Закуп)
Лизинг е финансирање на набавка на средства (возила, опрема, имот) каде корисникот плаќа месечни рати за користење, а по…
Банкарска гаранција
Банкарска гаранција е инструмент со кој банката гарантира дека ќе ја исполни обврската на клиентот кон трета страна доко…
Факторинг
Факторинг е финансиска услуга каде бизнисот ги продава своите ненаплатени фактури на факторинг компанија (фактор) со дис…
IBAN (Меѓународен банкарски број)
IBAN (International Bank Account Number) е стандардизиран меѓународен формат за банкарски сметки. Во Македонија, IBAN им…
SWIFT/BIC код
SWIFT/BIC код е уникатен идентификатор на банка во меѓународниот систем за плаќања. Потребен е за примање и испраќање на…
Девизна сметка
Девизна сметка е банкарска сметка во странска валута (најчесто EUR, USD) поврзана со вашата деловна денарска сметка. Пот…
ДДВ регистрација
ДДВ регистрација е постапка со која бизнисот се запишува како ДДВ обврзник кај УЈП, со право и обврска да наплаќа ДДВ на…
Данок на имот
Данок на имот е локален данок кој се плаќа на вредноста на недвижности (деловни простории, магацини, земјиште) во сопств…
Книговодствен сервис (Сметководител)
Книговодствен сервис е фирма или лице кое ги води сметководствените книги на бизнисот — книжење на документи, подготовка…
Ликвидност
Ликвидност е способноста на бизнисот навремено да ги исполнува тековните финансиски обврски (плати, добавувачи, даноци) …
Солвентност
Солвентност е способноста на бизнисот долгорочно да ги покрие сите свои обврски — и тековни и долгорочни. За разлика од …
Субвенции и грантови
Субвенции и грантови се бесповратни финансиски средства кои бизнисите ги добиваат од државата, фондови или меѓународни п…
Даночен биланс (ДБ)
Даночен биланс е извештај кој ја пресметува даночната основица за данок на добивка. Поаѓа од сметководствената добивка, …
е-Даноци (Е-Tax портал)
е-Даноци е онлајн портал на Управата за јавни приходи (УЈП) преку кој бизнисите електронски ги поднесуваат даночните при…
МПИН (Месечна пријава за плати)
МПИН (Месечна пријава за интегрирана наплата) е задолжителен образец кој работодавачот го поднесува месечно до УЈП за пр…
Трансферни цени
Трансферни цени се цените по кои се вршат трансакции меѓу поврзани лица (мајка-ќерка компании, компании со заеднички соп…
Даночна ревизија (Инспекција)
Даночна ревизија е постапка на УЈП со која се проверува дали бизнисот точно ги пресметал и платил даноците и придонесите…
ДДВ поврат (Рефундација)
ДДВ поврат настанува кога влезниот ДДВ (платен на набавки) е поголем од излезниот ДДВ (наплатен на продажби) во даночнио…
Царина (Увозни давачки)
Царина е давачка која се плаќа при увоз на стоки во Северна Македонија. Царинската стапка зависи од видот на стоката и з…
Акциза
Акциза е индиректен данок кој се плаќа на производство или увоз на одредени стоки — нафтени деривати, алкохолни пијалаци…
Даночно ослободување
Даночно ослободување е законска одредба која намалува или елиминира даночна обврска за бизнисот. Целта е поттикнување на…
Стечај (Банкрот)
Стечај е судска постапка која се отвора кога бизнисот не може да ги исполни своите обврски. Целта е уредно намирување на…
Ликвидација (Затворање фирма)
Ликвидација е доброволна постапка за затворање на бизнис кога компанијата е солвентна (може да ги плати сите обврски). З…
Ревизор (Надворешна ревизија)
Надворешна ревизија е независна проверка на финансиските извештаи на бизнисот од страна на овластен ревизор. Целта е пот…
Закон за трговски друштва
Законот за трговски друштва е основниот закон кој ги регулира формирањето, управувањето и престанокот на трговски друштв…
Електронска трговија (e-Commerce)
Електронска трговија е продажба на стоки или услуги преку интернет. Во МК, онлајн продавачите имаат исти даночни обврски…
Фрилансер (Самостоен вршител на дејност)
Фрилансер (самостоен вршител на дејност) е физичко лице кое самостојно извршува професионална дејност — програмирање, ди…
Данок на капитална добивка
Капитална добивка е добивката остварена при продажба на удели, акции, недвижности или друг имот по цена повисока од наба…
Закон за ДДВ
Законот за ДДВ е главниот правен акт кој го регулира данокот на додадена вредност во Северна Македонија. Го определува: …
Пробајте го Levka — бесплатно.
Креирај фактура за 2 минути. Без кредитна картичка. Компатибилно со е-Фактура.
Започнете бесплатно →