Doprinosi i plate: FBiH vs RS - Dva potpuno razlicita sistema
Najznacajnija razlika izmedju dva entiteta lezi u strukturi doprinosa. FBiH dijeli teret izmedju radnika (31%) i poslodavca (5%), dok RS stavlja cijelih 31% na stranu radnika bez dodatnog tereta poslodavca. Ovo fundamentalno utice na trosak rada i neto plate.
Stope, formule i konkretni primjeri
FBiH: PIO 17%+2,5%, zdravstvo 12,5%+2%, nezaposlenost 1,5%+0,5% = 36%. Porez 10% na (bruto-31%-300 KM). RS: PIO 18,5%, zdravstvo 10,2%, nezaposlenost 0,6%, djecja zastita 1,7% = 31%. Porez 8% na (bruto-1.000 KM). Za 2.000 KM bruto: RS neto 1.300 KM (trosak 2.000), FBiH neto 1.272 KM (trosak 2.100).
FBiH doprinosi (od jula 2025): radnik PIO 17%, zdravstvo 12,5%, nezaposlenost 1,5% = 31%. Poslodavac: PIO 2,5%, zdravstvo 2%, nezaposlenost 0,5% = 5%. Ukupno: 36%. Porez na dohodak: 10% na bruto minus doprinosi radnika minus licni odbitak (300 KM + koeficijenti za izdrzavane).
RS doprinosi: PIO 18,5%, zdravstvo 10,2%, nezaposlenost 0,6%, djecja zastita 1,7% = 31%. SVE na teret radnika. Poslodavac NE placa dodatne doprinose. Porez: 8% na bruto minus licni odbitak (1.000 KM). Kriticno: doprinosi se NE oduzimaju od poreske osnovice - samo licni odbitak!
Primjer bruto 2.000 KM bez izdrzavanih: RS: doprinosi 620, porez 8% x (2.000-1.000) = 80, neto 1.300, trosak poslodavca 2.000 KM. FBiH: doprinosi radnik 620, porez 10% x (2.000-620-300) = 108, neto 1.272, trosak poslodavca 2.100 KM (2.000 + 5%). RS je povoljniji po oba kriterija.
Minimalne plate 2026 i posebnosti
FBiH: uniformna minimalna neto 1.027 KM (skok 61,55% sa 619 KM u 2025). RS: diferencirana po obrazovanju - 1.000 KM (bez kvalifikacija) do 1.450 KM (VSS). RS: prvih 50 KM bruto oslobodjeno za najnize kvalifikacije.
FBiH je uveo uniformnu minimalnu neto platu od 1.000 KM u 2025 (dramatican skok od 61,55% sa 619 KM), povecanu na 1.027 KM za 2026. Jednaka za sve nivoe kvalifikacija.
RS je pionir diferenciranih minimuma po obrazovanju za 2026: bez kvalifikacija 1.000 KM neto, SSS 1.100 KM, VSS 1.450 KM. Za radnike sa najnizim kvalifikacijama RS daje dodatni podsticaj: prvih 50 KM bruto plate oslobodjeno i doprinosa i poreza na dohodak.
Uticaj na preduzetnike: FBiH samozaposleni placaju doprinose na bazi od 1.355 KM (prosjecna plata), ukupno ~488 KM/mj. RS samozaposleni: baza 70% prosjecne bruto plate RS, ukupno ~466 KM/mj. Odluka Vlade RS da zadrzi 70% bazu (umjesto planiranih 80%) za 2026 pokazuje osjetljivost na troskove preduzetnika.